UN Women ve World Bank Group’un yeni politika notu, ücretli ebeveyn izninde anneler ile babalar arasındaki büyük farkın aileler, çocuklar ve ekonomiler üzerinde olumsuz sonuçlar yarattığını ortaya koydu.
190 ekonomide tablo ne gösteriyor?
22 Ekim 2026’da yayımlanan yeni Women, Business and the Law politika notuna göre, 190 ekonomi içinde anneler için ücretli izin konusunda neredeyse üçte biri, yani 61’i, International Labour Organization’ın önerdiği 14 haftalık standardın altında kalıyor.
Altı ekonomi annelere hiç ücretli izin hakkı tanımıyor. Babalar açısından ise 66 ekonomi hiçbir ücretli izin vermiyor; bu sayı anneler için yalnızca altı. Babalarına ücretli izin sunan 124 ekonominin yarısı, iki haftadan az izin sağlıyor.
Genel ortalamaya bakıldığında, anneler babalardan neredeyse sekiz kat daha fazla ücretli izne hak kazanıyor. Rapor, bu dengesizliğin bakım sorumluluklarını eşitsizleştirdiğini ve aile içi iş bölümünü etkilediğini belirtiyor.
Babalar daha fazla destek istiyor
Yeni araştırma bulgularına göre erkekler bakımda daha fazla rol almak istiyor. Babaların %87’si ihtiyaç duydukları desteği bulamadıklarını söylüyor. %83’ü işverenlerinin esnek çalışma düzeni sunmadığını belirtiyor.
Ayrıca babaların %64’ten fazlası, kamu bakım hizmetlerinin genişletilmesi için daha yüksek vergileri destekleyeceğini ifade ediyor. Raporda, bunun bakımın aile içinde olduğu kadar kamusal alanda da ele alınması gerektiğine işaret ettiği vurgulanıyor.
UN Women Deputy Executive Director Nyaradzayi Gumbonzvanda, bakımın aileleri, toplumları ve ekonomileri ayakta tuttuğunu ancak kadınların bunun orantısız bölümünü üstlenmeye devam ettiğini söyledi. Gumbonzvanda’ya göre toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların ile kız çocuklarının güçlenmesi, bakımın nasıl değer gördüğünün ve paylaşıldığının değişmesine bağlı.
Bakımdaki fark uzun vadede sürüyor
Rapora göre ebeveynlik farkı, anne ve babalar işe döndükten sonra da aile yaşamını şekillendirmeyi sürdürüyor. Babalar izin kullandığında, uzun vadede çocuk bakımı ve ev işlerinin daha büyük bölümünü paylaşıyorlar. Bu durum, kadınların üzerindeki yükü hafifletiyor.
Verilere göre kadınlar, erkeklere kıyasla günde ortalama 2,5 kat daha fazla ücretsiz bakım işi yapıyor. UN Women ve World Bank Group’un değerlendirmesi, babaların izne erişiminin bu dengesizliği azaltmada önemli bir rol oynayabileceğini gösteriyor.
Kuruma göre eşit ebeveyn ve bakıcı izni, babaların bakımda pay sahibi olmasını teşvik eden politikalar ve sosyal koruma önlemleriyle birlikte ele alınmalı. Raporda, bakımın yalnızca kadınların görevi olarak görülmesinin değiştirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Çocuklar ve işyeri de etkileniyor
Baba izni, annelerin ücretli işte yer almasını ve gelir elde etmesini de destekliyor. Raporda paternity leave ile annelerin özel şirketlerde daha yüksek kazanç ve daha yüksek istihdam düzeyi arasında ilişki bulunduğu aktarılıyor.
Daha fazla erkeğin ebeveyn izni kullanması, işyeri kültürünü de değiştirebilir. Bu değişimin, kadın çalışanlar üzerindeki “motherhood penalty”yi azaltma potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor.
Çocuklar açısından da sonuçların olumlu olabileceği belirtiliyor. Bir analiz, daha duyarlı babalık davranışlarının çocuklarda daha iyi bilişsel işlev, dil gelişimi, duygu düzenleme ve davranışla bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Bakım yalnızca ebeveynlikle sınırlı değil. Çalışmalar, çocuk bakımının yanında yaşlı akrabalar, arkadaşlar ya da topluluk üyeleri için de bakım üstlenen pek çok ebeveyn bulunduğunu ortaya koyuyor. Yaklaşık her dört ebeveynden biri hem çocuklara hem yaşlılara bakım sağlıyor ve çoğu zaman buna çok az ya da hiç destek eşlik etmiyor.
29 Ekim öncesi çağrı
29 Ekim 2026’daki International Day of Care and Support yaklaşırken, UN Women ve World Bank Group’un Women, Business and the Law projesi ayrımcı toplumsal cinsiyet normlarına meydan okuyan, erkekler ve erkek çocukları bakıcı olarak tanıyan ve bakım işinin eşit paylaşımını teşvik eden sistemler çağrısı yaptı.
Rapor, bakım hizmetlerinin farklı yaşam evrelerindeki ihtiyaçlara yanıt verecek biçimde tasarlanması gerektiğini vurguluyor. Böylece hem aile içindeki yük paylaşımının hem de ekonomik ve toplumsal sonuçların daha dengeli hale gelebileceği belirtiliyor.
